|
วิธีการในการผลิตสบู่เหลวธรรมชาติ |
| |
|
วิธีการผลิตสบู่เหลวธรรมชาตินั้นทำได้
2 วิธี คือ |
|
ผลิตโดยการใช้ไขมันทำปฏิกิริยากับโปแตสเซียมไฮดรอกไซด์
|
|
ผลิตจากสบู่ก้อนแข็ง
|
|
วิธีการที่
1 สบู่เหลวจากโปแตสเซียมไฮดรอกไซด์ |
|
วิธีการนี้มีขั้นตอนคล้ายกับการผลิตสบู่ก้อนแข็ง
แต่แทนที่จะใช้โซเดียมไฮดรอกไซด์ (NaCH) ก็ใช้โปแตสเซียมไฮดรอกไซด์ (KOH)
แล้วเพิ่มขั้นตอนการเจือจางด้วยน้ำให้เป็นสบู่เหลว สบู่เกิดจากการทำปฏิกิริยาระหว่างไขมันกับสารละลายด่างในปริมาณที่เหมาะสม
และที่อุณหภูมิที่เหมาะสม
|
|
ไขมัน
+ (ด่าง และ น้ำ) -------> สบู่ + กลีเซอรีน |
|
|
ไขมัน |
|
ไขมันที่ใช้สามารถเลือกใช้ได้ทั้งจากไขมันสัตว์
และไขมันหรือน้ำมันจากพืชที่เราใช้ปรุงอาหารนั่นเองไขมันจากสัตว์ และน้ำมันจากพืชแต่ละชนิดที่เราจะเลือกใช้ในการผลิตสบู่จะเป็นตัวกำหนดคุณสมบัติที่แตกต่างกันไปของสบู่ที่ได้
เช่น สีของสบู่ ลักษณะของฟองของสบู่ เป็นต้น ตัวอย่างเช่น
|
|
ไขมันวัว
จะได้เนื้อสบู่สีขาว ฟองน้อย แต่นุ่มนวล มีฟองอยู่นาน
|
|
น้ำมันมะพร้าว
จะได้เนื้อสบู่สีขาวข้น มีฟองมากเป็นครีม มีฟองคงทนอยู่นานพอควร แต่สบู่จากน้ำมันมะพร้าว
มักจะทำให้ผิวแห้ง
|
|
น้ำมันปาล์ม
จะได้เนื้อสบู่สีขาวอมเหลือง มีฟองน้อย ฟองคงทนอยู่นาน มีคุณสมบัติคล้าย
การใช้ไขมันวัว จึงอาจใช้น้ำมันปาล์มแทนไขมันวัวได้
|
|
น้ำมันมะกอก
จะได้เนื้อสบู่สีออกเหลือง มีฟองเป็นครีม คงทนและนุ่มนวล ให้ความชุ่มชื้นแก่ผิวหนัง
ไม่ทำให้ผิวแห้ง แต่เป็นน้ำมันที่มีราคาแพงต้องนำเข้าจากต่างประเทศ
|
|
น้ำมันรำข้าว
มีวิตามินอีมาก จึงมักจะผสมเพิ่มเติมเข้าไป เพื่อให้ได้สบู่ที่ให้ความชุ่มชื้นต่อผิวมากขึ้น
|
|
น้ำมันเมล็ดทานตะวัน
ทำให้ได้สบู่ที่นุ่มนวล แต่มีฟองน้อย
|
|
น้ำมันถั่วเหลือง
มีวิตามินอีมาก ทำให้ได้สบู่ที่ให้ความชุ่มชื้นต่อผิวหนัง
|
|
น้ำมันงา
มีวิตามินอีมาก ทำให้ได้สบู่ที่นุ่มนวลต่อผิว แต่ค่อนข้างมีราคาแพง
|
|
น้ำมันละหุ่ง
ได้สบู่ที่มีฟองขนาดเล็กจำนวนมาก สบู่มีคุณสมบัติให้ความชุ่มชื้นและนุ่มนวลต่อผิว
|
|
การเลือกใช้ไขมันในการผลิตสบู่อาจเลือกใช้เพียงชนิดเดียวหรือหลายชนิดรวมกันก็ได้
เพื่อให้ได้สบู่ที่มีคุณสมบัติตรงตามที่เราต้องการ เช่น ถ้าเราต้องการได้สบู่ที่มีคุณสมบัติ
ฟองมากเป็นครีมคงทนอยู่นาน ให้ความชุ่มชื้นและนุ่มนวลต่อผิว เราก็อาจเลือกใช้น้ำมันมะพร้าว
น้ำมันปาล์มและน้ำมันถั่วเหลืองร่วมกันในการผลิตสบู่ ดังนั้นขั้นตอนแรกสุดของการผลิตสบู่ก็คือการเลือกใช้ไขมัน
ว่าจะใช้ไขมันชนิดใดบ้างและกำหนดปริมาณของไขมันที่จะใช้ผลิตสบู่ขึ้นเองได้ตามต้องการ
ขึ้นอยู่กับปริมาณสบู่ที่ต้องการผลิต และสัดส่วนของไขมันแต่ละชนิด เช่น
ต้องการผลิตสบู่จากไขมันหนัก 1,000 กรัม โดยให้มีสัดส่วนของไขมัน 3 ชนิด
คือ น้ำมันมะพร้าว 300 กรัม น้ำมันปาล์ม 300 กรัม และน้ำมันถั่วเหลือง
400 กรัม
|
| |
|
ด่าง |
|
เนื่องจากเราต้องการผลิตสบู่เหลว
เราจึงเลือกใช้โปแตสเซียมไฮดรอกไซด์ (KOH : Potassium Hydroxide) เป็นด่างที่จะทำปฏิกิริยากับไขมันเพื่อให้ได้สบู่
(โปแตสเซียมไฮดรอกไซด์หาซื้อได้จากร้านศึกษาภัณฑ์พานิช ร้านวิทยาศรม หรือร้านเคมีภัณฑ์ทั่วไป)
|
|
การกำหนดปริมาณด่างที่จะใช้ได้ในการผลิตสบู่นี้มีความสำคัญมาก
ด่างที่ใช้ต้องมีปริมาณที่เหมาะสม ไม่มากเกินไปหรือน้อยเกินไป จึงจะทำปฏิกิริยากับไขมันได้อย่างพอดีเกิดสบู่เป็นผลผลิตสุดท้าย
หากใช้ด่างมากเกินไปถึงจะได้สบู่ แต่ก็เป็นสบู่ที่มีความเป็นด่างมากเกินไป
ซึ่งจะระคายเคืองต่อผิวไม่เหมาะที่จะใช้อาบน้ำถูตัว หากใช้ด่างน้อยเกินไป
อาจจะไม่ได้สบู่ ถึงจะได้สบู่ก็จะเป็นสบู่ที่เหลือไขมันมาก เพราะไขมันทำปฏิกิริยาไม่หมด
ทำให้สบู่เยิ้มเหนียวมีกลิ่นหืนของไขมัน ไม่น่าใช้
|
|
การกำหนดปริมาณด่างที่จะใช้นั้นขึ้นอยู่กับ
2 ปัจจัย คือ 1. ปริมาณของไขมันที่กำหนดขึ้นเองในตอนแรก และ 2. ขึ้นอยู่กับค่า
saponification หรือค่าเฉพาะที่ปริมาณของด่างจะทำปฏิกิริยากับปริมาณของน้ำมันได้พอดีแล้วเกิดเป็นสบู่
ค่า soponification นี้จะต้องได้มาจากการใช้เครื่องวัด โดยเฉพาะเราจึงไม่สามารถกำหนดขึ้นมาเองได้ยกเว้นว่าจะลองผิดลองถูกจนได้ค่า
ที่เก็บไว้ใช้เอง แต่คงไม่ต้องเสียเวลาทดลองเพราะปัจจุบันเราสามารถหาค่า
saponification ได้จากหนังสือ หรือ web site เกี่ยวกับสบู่ได้อย่างไม่ยากเย็น
ซึ่งในที่นี้ก็ได้นำมาแสดงไว้สำหรับไขมันที่นิยมนำมาผลิตเป็นสบู่
|
|
ค่า
soponification หรือปริมาณด่างที่ทำปฏิกิริยาพอดีกับไขมัน (หนัก
1 กรัม) |
|
ไขมัน
|
ปริมาณโปแตสเซียมไฮดรอกไซด์
(กรัม) |
|
ไขมันวัว |
0.186 |
|
ไขมันหมู |
0.185 |
|
น้ำมันมะพร้าว |
0.245 |
|
น้ำมันปาล์ม |
0.189 |
|
น้ำมันมะกอก |
0.180 |
|
น้ำมันรำข้าว |
0.193 |
|
น้ำมันดอกทานตะวัน |
0.182 |
|
น้ำมันถั่วเหลือง |
0.181 |
|
น้ำมันละหุ่ง |
0.171 |
|
น้ำมันงา |
0.182 |
|
|
ตัวอย่างเช่น |
|
ถ้าเราใช้ |
น้ำมันมะพร้าว 300 กรัม
เราก็ต้องใช้ด่าง 0.245 x 300 = 73.5 กรัม |
|
น้ำมันปาล์ม 300 กรัม
เราก็ต้องใช้ด่าง 0.189 x 300 = 56.7 กรัม |
|
น้ำมันถั่วเหลือง 400
กรัม
เราก็ต้องใช้ด่าง 0.181 x 400
= 72.4 กรัม |
|
รวมเป็นน้ำมันทั้งหมด
1,000 กรัม ต้องใช้ด่างทั้งหมด 202.6 กรัม |
|
|
น้ำ |
|
ด่างที่คำนวณได้จะต้องนำไปละลายน้ำ
เพื่อให้ได้สารละลายด่าง แล้วจึงเอาไปทำปฏิกิริยากับไขมันก็จะได้สบู่ น้ำที่ใช้ก็เป็นน้ำสะอาดธรรมดา
แต่ควรหลีกเลี่ยงน้ำกระด้าง ปริมาณน้ำที่จะใช้ละลายได้จากปริมาณด่างคูณด้วย
3.33 แล้วหักออกด้วยปริมาณด่างดังนี้
|
|
สบู่เหลวธรรมชาติ |
|
สารเคมีสังเคราะห์ในสบู่เหลว |
|
ทำสบู่เหลวธรรมชาติใช้เอง |
|
วิธีการสนการผลิตสบู่เหลว |
|
อุปกรณ์ที่ใช้ในการผลิตสบู่เหลว |
|
การผลิตสบู่เหลวโดยสบู่ก้อน |
|
สูตรสบู่เหลวรำข้าว |
|
สูตรสบู่เหลวน้ำมันงา |
|
สูตรสบู่เหลวที่ทำจากสบู่ก้อน |
| |
